ԵՄ արտաքին գործերի և անվտանգության քաղաքականության բարձր ներկայացուցիչ Կայա Կալասը հանդես է եկել բացման խոսքով Եվրոպական խորհրդարանի արտաքին հարաբերությունների հանձնաժողովի հետ արտահերթ նիստի և կարծիքների փոխանակման ընթացքում։
Իր ելույթում, որը փոխանցվել է ԵՄ դիվանագիտական ծառայության մամուլի գրասենյակի կողմից, Կալասը մասնավորապես նշել է․
Ուրախ եմ այստեղ լինել ձեզ հետ՝ տարին ամփոփելու համար։
Երբ մենք առաջին անգամ հանդիպեցինք անցյալ տարվա նոյեմբերին, բոլորս գիտակցում էինք, որ դա լինելու է չափազանց ծանր տարի։ Այդ պատճառով նախ և առաջ ցանկանում եմ շնորհակալություն հայտնել ձեզ՝ այս դժվար տարում Եվրոպայի դերը աշխարհում աջակցելու ձեր հանձնառության համար։ Ես հույս ունեմ, որ առաջիկա տարին ավելի հեշտ կլինի, սակայն ես նաև իրատես եմ և չեմ կարծում, որ հաջորդ տարին ավելի հեշտ կլինի։
Այն խնդիրները, որոնց մասին ես խոսեցի և որոնց մենք շարունակում ենք բախվել, մեր ժամանակների ամենամեծ մարտահրավերներն են․
լիամասշտաբ պատերազմ մեր մայրցամաքում,
գործողություններ իրականացնող դերակատարներ, որոնք ակտիվորեն ձգտում են փոխել կանոնների վրա հիմնված միջազգային կարգը,
և գլոբալ համակարգի ցնցումներ։
Միևնույն ժամանակ ես ընդգծեցի նաև մեր արտաքին քաղաքականության ազդեցությունը ընդլայնելու հնարավորությունները՝
աջակցելով Ուկրաինային,
մեր պաշտպանությունը հավաքականորեն ամրապնդելով՝ մեր ամենամոտ դաշնակիցների հետ միասին,
և գործընկերների հետ ավելի սերտ աշխատելով՝ տարածաշրջանային կայունությունն ու տնտեսական ինտեգրումը խթանելու համար։
Տասներկու ամսվա ընթացքում մենք էական առաջընթաց ենք արձանագրել։ Թույլ տվեք բերել ընդամենը երեք օրինակ։
Առաջինը՝ Եվրոպայի անվտանգության և պաշտպանության ամրապնդումը։
Մենք ապահովել ենք ռեկորդային ֆինանսավորում Ուկրաինայի պաշտպանությանն աջակցելու համար, ինչպես նաև Ռուսաստանի դեմ հինգ խոշոր պատժամիջոցների փաթեթ։ Դրանք Ռուսաստանին զրկել են իր պատերազմական մեքենան ֆինանսավորելու միջոցներից՝ տասնյակ միլիարդավոր եվրոների չափով։
Սակայն այժմ մենք պետք է հաստատակամ մնանք։ Ուկրաինայում պատերազմը շարունակվում է, քանի որ Ռուսաստանը հրաժարվում է կանգ առնել։ Պուտինը ձևացնում է, թե Եվրոպան է խաղաղության խոչընդոտը, մինչդեռ ճշմարտությունից ավելի հեռու բան չկա։
Այս պատերազմը տեղի է ունենում եվրոպական հողի վրա։ Ուստի դրա ավարտի ձևը կարևոր է եվրոպացիների համար։ Մեզանից ոչ մեկի շահերից չէ, որ Ռուսաստանը վերադառնա նոր պահանջներով։
Այսօր Ուկրաինային աջակցելու արժեքը աննշան է այն ծախսերի համեմատ, որոնք մեզ կսպառնային Եվրոպական միության ներսում լիամասշտաբ պատերազմի դեպքում։
Եվրոպան ունի տնտեսական լծակներ՝ այս պատերազմին արդար ավարտ պարտադրելու համար։ Սակայն լծակը գործում է միայն այն դեպքում, երբ այն օգտագործվում է։
Այդ պատճառով մենք պետք է աշխատենք փոխհատուցումների վարկի վրա և սահմանենք լրացուցիչ պատժամիջոցներ։
Արժույթի միջազգային հիմնադրամի գնահատմամբ՝ Ուկրաինային 2026 և 2027 թվականներին անհրաժեշտ կլինի 135 միլիարդ եվրո։ Հանձնաժողովը առաջարկել է մի շարք տարբերակներ՝ այդ կարիքները բավարարելու համար, ներառյալ փոխհատուցումների վարկը։ Սրանք որոշումներ են, որոնք պետք է ընդունվեն հավաքականորեն՝ եվրոպական ճանապարհով։ Ուկրաինային իր պաշտպանությունն ապահովելու համար անհրաժեշտ ռեսուրսներ տրամադրելը չի երկարացնում պատերազմը, այլ կարող է նպաստել դրա ավարտին։
Զուգահեռաբար մենք հիմք ենք դրել եվրոպական պաշտպանության ամենախոշոր վերափոխմանը՝ Եվրամիության հիմնադրումից ի վեր՝ Սպիտակ գրքից և «Պատրաստվածություն 2030»-ի ճանապարհային քարտեզից մինչև ռազմական շարժունակության ամրապնդման նախագծերը։ Եվրոպան պաշտպանությանը ներդնում է ռեկորդային միջոցներ, և այս ռազմավարությունները այդ գումարները կվերածեն կարողությունների, որոնք կապահովեն մեր քաղաքացիների անվտանգությունը։
Մենք նաև անվտանգության և պաշտպանության ոլորտում գործընկերության համաձայնագրեր ենք ստորագրել ութ երկրի հետ, այդ թվում՝ Միացյալ Թագավորության։ Այս գործընկերություններն արդեն տալիս են արդյունքներ՝ Նորվեգիայի հետ համատեղ Ուկրաինային եվրոպական ֆինանսավորումից մինչև Ճապոնիայի հետ համագործակցությունը մեր ԵՄ ռազմական գործողության՝ EUNAVFOR Aspides-ի շրջանակում, որը պաշտպանում է ծովում նավարկության ազատությունը։
Թվաքանակի մեջ միշտ կա անվտանգություն։ Միայն անցյալ ամիս, օրինակ, ԵՄ-ի և Հնդկաստանի ռազմական նավերը հաջողությամբ կանխեցին ծովահենների հարձակումը Սոմալիի ափերի մոտ։ Սա ընդգծում է, թե որքան կարևոր են ԵՄ քաղաքացիական և ռազմական առաքելություններն ու գործողությունները։
Այնուամենայնիվ, ես համաձայն եմ, որ մեզ անհրաժեշտ է լինել ավելի կենտրոնացած՝ ավելի հստակ նպատակներով գործող առաքելություններով և գործողություններով։
Հարգելի անդամներ,
Իմ երկրորդ օրինակը վերաբերում է անցած տարվա ընթացքում բազմակողմանիությունը պաշտպանելու ուղղությամբ իրականացված աշխատանքին։
Բազմակողմանիությունը նշանակում է բազմաթիվ ձայներ մեկ սեղանի շուրջ․ դա ուժային քաղաքականության հակաթույնն է։ Այն նշանակում է հավաքական որոշումներ՝ հավաքական մարտահրավերների համար։
Դա բազմազանության տոն է և համոզմունք, որ տարբեր տեսանկյունների ներառումը ստեղծում է ավելի լավ քաղաքականություն բոլորի համար։ Թեպետ այն անկատար է, սա այն լավագույն միջազգային համակարգն է, որ ունենք։ Ոմանք բացահայտորեն կասկածի տակ են դնում այն, սակայն մենք չպետք է դա անենք։ Փոխարենը, Եվրամիությունը պետք է ուժեղացնի դրա պաշտպանությունը, և կարող եք վստահ լինել, որ ես նույնպես դա կանեմ։
Ես հիշում եմ հարավային հարևանության նախարարական հանդիպումը, որտեղ Սիրիան առաջին անգամ մասնակցեց տասնչորս տարվա ընդմիջումից հետո։ Այդ հանդիպումը նաև իր տեսակի մեջ առաջինն էր՝ միավորելով Հյուսիսային Աֆրիկայի երկրներին, արաբական պետություններին և Իսրայելին՝ ՀԱՄԱՍ-ի սարսափելի հարձակումներից հետո։
Այս տարի իմ նախագահած երկու առանձին միջոցառումները Բրյուսել բերեցին ավելի քան 100 պատվիրակություն և ավելի քան 70 նախարար։
Այդ հանդիպումներից մեկը տեղի ունեցավ Աֆրիկյան միության հետ։
Այն կենտրոնացած էր կարևոր հումքային նյութերի, արհեստական բանականության, տարածաշրջանային ինտեգրման և շարժունակության ոլորտներում ավելի մեծ համագործակցության վրա։ Մեր Global Gateway նախագծերը շարունակում են առաջարկել փոխշահավետ հնարավորություններ այս բոլոր ոլորտներում՝ Աֆրիկայում և ամբողջ աշխարհում։
Մյուսը Հնդկա-խաղաղօվկիանոսյան նախարարական ֆորումն էր, որը միավորեց 64 երկիր՝ Աֆրիկայի արևելյան ափից մինչև Խաղաղ օվկիանոսի կղզիները։ Այստեղ հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացած էր ծովային անվտանգության և մեր ստորջրյա ենթակառուցվածքների պաշտպանության վրա։ Սեղանի շուրջ ես լսեցի համատեղ աշխատանքի ամուր հանձնառություն՝ մեր տվյալների մալուխները պաշտպանելու և հնարավոր սպառնալիքների դեմ մեր դիմակայունությունը բարձրացնելու համար։ Այժմ մենք կշարունակենք այս աշխատանքը։
Հարգելի անդամներ,
Իմ երրորդ օրինակը վերաբերում է մեր գործընկերների հետ ամբողջ աշխարհում իրականացված աշխատանքին։
Սկսելով մեր ամենամոտ հարևաններից։ Այսօր ԵՄ ընդլայնման հիմնավորումը հստակ է։ ԵՄ-ն ավելի ուժեղ դերակատար է համաշխարհային ասպարեզում, երբ ուրիշներն են միանում նրան։ 2030 թվականը՝ ավելի քան 27 անդամ պետություններով Եվրոպական միություն ունենալու հեռանկարը այժմ իրատեսական նպատակ է։ Արդեն հաջորդ շաբաթ տեղի կունենա առաջնորդների քննարկում ընդլայնման հարցով։
Ես նաև ցանկանում եմ նշել թեկնածու երկրների՝ ԵՄ ընդհանուր արտաքին և անվտանգության քաղաքականությանը համապատասխանեցման կայուն աճը։
Սա պարզապես ձևական պահանջների կատարում չէ։ Այն ընդգծում է, որ այս երկրները աշխարհը տեսնում են այնպես, ինչպես մենք, և ցանկանում են այն ձևավորել մեզ հետ միասին։ Մենք բոլորս պետք է ողջունենք դա։
Միևնույն ժամանակ մենք նաև տեսնում ենք, որ որքան երկիրն ավելի է մոտենում Եվրամիությանը, այնքան մեծանում է վնասակար արտաքին ազդեցության ճնշումը։
Ռուսաստանը և նրա գործակիցները ուժեղացնում են ապատեղեկատվական արշավները, այդ թվում՝ Հայաստանում՝ հաջորդ տարվա ընտրություններից առաջ։ Մոլդովան այս տարվա հիմնական թիրախն էր, սակայն նաև լավագույն ապացույցը, որ այս մարտահրավերը կարելի է հաղթահարել։
Ցանկանում եմ շնորհակալություն հայտնել այս հանձնաժողովին՝ արտաքին միջամտության դեմ պայքարը օրակարգի առաջնագծում պահելու և դրա դեմ պայքարի համար ավելի մեծ հավակնությունների ու ռեսուրսների հրատապությունը ճանաչելու համար։
Մեր կողմից մենք կշարունակենք մոբիլիզացնել վերջին տասնամյակում ստեղծած Արտաքին գործողությունների ծառայության մեր ռեսուրսները՝ միաժամանակ աջակցելով քաղաքացիական հասարակությանը և ազատ լրատվամիջոցներին։ Ինչպես մենք սովորեցինք Մոլդովայի օրինակից, արտաքին միջամտության դեմ պայքարն ու ընտրությունների ամբողջականության պաշտպանությունը պահանջում են «ամբողջ հասարակության» մոտեցում։
Թույլ տվեք նաև ավելացնել, որ ես ողջունում եմ ընտրությունների դիտարկման ոլորտում մեր համագործակցությունը։ Եվրամիությունն ունի հսկայական փորձ՝ ամբողջ աշխարհում ժողովրդավարության պաշտպանության հարցում։ Անհամբեր սպասում եմ գարնանը այս կարևոր թեմայով մեր համատեղ համաժողովին։
Անցնելով մեր գործընկերներին Պարսից ծոցում և Մերձավոր Արևելքում՝ անցած հանգստյան օրերին ես եղել եմ Կատարում և Հորդանանում։ Իմ բոլոր քննարկումներում ակնհայտ էր տարածաշրջանի համար միասին ավելի լավ ապագա կառուցելու ցանկությունը։
Գազայի ապագան այս աշխատանքի կենտրոնում է։ Այո, կան բազմաթիվ մարտահրավերներ, բայց կան նաև բազմաթիվ հնարավորություններ։
Եվրամիությունը երկու պետությունների լուծման ամենամեծ աջակցողն է, քանի որ մենք կենտրոնանում ենք գործնական պահանջների վրա։
Օրինակ՝ որպեսզի Գազան կառավարվի պաղեստինցիների կողմից, Պաղեստինյան ինքնավարությունը պետք է արդյունավետ գործի և կարողանա ապահովել գոտու անվտանգությունը։
Հենց այդ պատճառով մենք Պաղեստինյան ինքնավարության ամենախոշոր ֆինանսական աջակիցն ենք և բարեփոխումների ջատագովը։ Մեր EUPOL COPPS առաքելությունը պատրաստ է տեղակայման՝ ապագա պաղեստինյան ոստիկանության պատրաստման համար։
ԵՄ-ն հավելյալ արժեք է ստեղծում նաև ամբողջ քրեական արդարադատության շղթայի հետ աշխատելով։ Մենք կարող ենք պատրաստել դատախազներ և դատավորներ, աջակցել Ռամալլայում գտնվող Պաղեստինյան դատական ինստիտուտին և օգնել Գազայի քրեական օրենսգիրքը համահունչ դարձնել Արևմտյան ափի օրենսգրքին։
Գազայից դուրս մենք նպաստում ենք տարածաշրջանային անվտանգությանը՝ ներառյալ Լիբանանում զինվորականների միջև վստահության ամրապնդման միջոցառումները և երկխոսությունները սիրիական քաղաքացիական հասարակության հետ։ Մենք նաև առաջիններն էինք, ովքեր վերացրին Սիրիայի նկատմամբ պատժամիջոցները՝ երկրում վերականգնումը աջակցելու նպատակով։
Խոսելով մեր գործընկերների մասին՝ ցանկանում եմ անդրադառնալ մի մտահոգության, որը կարծում եմ՝ բոլորիս մտքում է։
ԱՄՆ ազգային անվտանգության ռազմավարությունը հստակ ուղերձ է հղում, որ մենք պետք է ավելի ինքնավստահ լինենք՝ թե՛ Ռուսաստանի, թե՛ Չինաստանի հարցում, և երբեմն նաև մեր դաշնակիցների՝ ինչպես Միացյալ Նահանգների նկատմամբ։
Սակայն որպես քաղաքացի, ով ապրել է ավտորիտար ռեժիմի ներքո — և մեզանից շատերն են ապրել նման ռեժիմների պայմաններում — կարող եմ ասել, որ Եվրամիությունը ազատության իսկական էությունն է։
Հետևաբար այստեղ ազատությունների վերաբերյալ ցանկացած նման քննադատություն պետք է ուղղվի այլ կողմ՝ գուցե Ռուսաստանի, որտեղ արգելված է այլախոհությունը, արգելված են ազատ լրատվամիջոցները, արգելված է քաղաքական ընդդիմությունը, և որտեղ «X» սոցիալական հարթակն էլ փաստացի արգելված է։
Եվրամիությունը 27 պետությունների միություն է, որոնք կամավոր կերպով ընտրել են միասին աշխատել, և մենք ունենք ևս մի քանի երկրներ, որոնք ցանկանում են միանալ։ Սա ցույց է տալիս մեր որակը։
Հարգելի անդամներ,
Եվրամիությունն աշխարհում ունի նշանակալի տնտեսական լծակներ։ Օրինակ՝ Չինաստանի նկատմամբ մենք ավելի մեծ լծակներ ունենք, քան սովորաբար կարծում ենք։ Մեր նոր տնտեսական անվտանգության ռազմավարությունը մանրամասն ներկայացնում է մեր տրամադրության տակ գտնվող բոլոր գործիքները։ Եթե դրանք կիրառենք նախաձեռնողականորեն, կարող ենք պաշտպանել մեր ընկերություններին և եվրոպական արդյունաբերությունը։
Միևնույն ժամանակ Եվրոպայի լծակները անվճար չեն։ Եթե ցանկանում ենք դրանք ավելացնել, պետք է ավելացնենք մեր ռեսուրսները և օգտագործենք դրանք ավելի ռազմավարական ձևով։
Մուտք գործելով հաջորդ երկարաժամկետ բյուջեի շուրջ բանակցությունների փուլ՝ ես գիտեմ, որ կարող եմ հույս դնել խորհրդարանի աջակցության վրա մեր Global Europe փաթեթի, ինչպես նաև ուժեղ վարչական բյուջեի հարցում՝ ամբողջ աշխարհում մեր 145 պատվիրակությունները կառավարելու համար։
Ես նաև ցանկանում եմ անդրադառնալ այստեղ ընթացող քննությանը, որը հանգեցրել է երկու հրաժարականների։ Ես վերահաստատում եմ մեր լիակատար համագործակցությունը քննության հետ և մեր ամբողջական թափանցիկությունը։ Ես լիովին վստահ եմ, որ իրավասու մարմինները պահպանում են պատշաճ դատավարությունը և հարգում անմեղության կանխավարկածը։ Ես նաև լիակատար վստահություն ունեմ Արտաքին գործողությունների ծառայության աշխատակազմի նկատմամբ, որոնք ամեն օր ծառայում են մեր միությանը և պաշտպանում մեր շահերը ամբողջ աշխարհում։
Թույլ տվեք շատ կարճ ամփոփել։
Մենք պետք է նշենք այս տարվա ընթացքում որպես միություն մեր ձեռքբերումները՝ հաշվի առնելով այն ծայրահեղ ճնշումները, որոնց ներքո մենք գործել ենք։ Սակայն միևնույն ժամանակ պետք է ընդունենք, որ մենք դեռևս միայն սկիզբն ենք դնում։
Ես ողջունում եմ ձեր շարունակական ներգրավվածությունը արտաքին քաղաքականության հարցերում և վերահաստատում եմ իմ հանձնառությունը շարունակել սերտ համագործակցությունը Եվրոպական խորհրդարանի հետ։
