Իսրայելական F-16I ինքնաթիռներ | Լուսանկար՝ Իսրայելի ՊՆ խոսնակ
Օբամայի վարչակազմը մտահոգված է, որ Իսրայելի և Ադրբեջանի միջև ամրապնդվող հարաբերությունները մոտեցնում են Իսրայելի հարձակումը հարևան Իրանի վրա։ Թուրքերն էլ դժգոհ են։
Աղբյուր՝ Haaretz | Մարտի 29, 2012
Օբամայի վարչակազմը համոզված է, որ Իսրայելի և Ադրբեջանի միջև գաղտնի ռազմական համագործակցությունը զգալիորեն մեծացնում է Իսրայելի հարձակման հավանականությունը Իրանի վրա։ Այս մասին գրված է ամերիկյան Foreign Policy երկշաբաթաթերթի հրապարակած հոդվածում։ ԱՄՆ վարչակազմի և ռազմական հետախուզության բարձրաստիճան պաշտոնյաներն ասել են, որ ԱՄՆ-ն եզրակացրել է, որ Իսրայելն ստացել է մուտք Ադրբեջանի օդուժի բազաներ, որոնք գտնվում են Իրանի հյուսիսային սահմանին մոտ։ «Իսրայելցիները գնել են օդանավակայան», – ասել է ԱՄՆ կառավարական բարձրաստիճան պաշտոնյան ամսագրին դեռ մեկ ամիս առաջ, – «և այդ օդանավակայանը կոչվում է ‘Ադրբեջան’»։
Հաղորդման համաձայն, ԱՄՆ ռազմական հետախուզությունում լրջորեն անհանգստացած են Իսրայելի և Ադրբեջանի հարաբերությունների խորացմամբ՝ Իսրայելի կողմից Իրանի միջուկային ծրագրին հարվածելու ջանքերի շրջանակում։ Հոդվածում նշված աղբյուրներից մեկի խոսքով, ԱՄՆ բանակը այժմ ստիպված է պատրաստվել ոչ միայն Պարսից ծոցի տարածաշրջանում պատերազմի, այլև մի սցենարի, որը կներառի նաև Կովկասը։
Միջազգային ռազմավարական հետազոտությունների ինստիտուտի տվյալներով՝ Ադրբեջանի բանակն ունի չորս լքված օդուժի բազա, որոնք մնացել են ԽՍՀՄ ժամանակներից և կարող են տրամադրվել Իսրայելին, ինչպես նաև չորս գործող ավիաբազա։
Foreign Policy-ի համաձայն, Իսրայելի և Ադրբեջանի ռազմական համագործակցության ամրապնդումը կարևոր գործոն է նաև երկու երկրների հարաբերություններում Թուրքիայի հետ։ Վերջինս մտահոգված է հնարավոր պատերազմի տնտեսական և քաղաքական հետևանքներով։ Հոդվածում նշվում է, որ Թուրքիայի կառավարության բարձրաստիճան պաշտոնյան իր մտահոգությունները փոխանցել է ԱՄՆ իշխանություններին և Ադրբեջանի ղեկավարությանը։ Սակայն ո՛չ Իսրայելը, ո՛չ Ադրբեջանը պաշտոնապես չեն արձագանքել այս տեղեկություններին։
Ադրբեջանի պաշտպանության նախարարի վերջերս կատարած այցի ընթացքում Թեհրանում նա բացառել է իր երկրի մասնակցությունը որևէ ռազմական գործողության Իրանի դեմ։ «Ադրբեջանի Հանրապետությունը, ինչպես միշտ, երբեք չի թույլատրի որևէ երկրի օգտագործել իր տարածքը Իրանի Իսլամական Հանրապետության դեմ՝ որը մեզ համար եղբայրական և բարեկամ երկիր է», – ասել է նա։
Այնուամենայնիվ, ամերիկյան բարձրաստիճան պաշտոնյաներից մեկի խոսքով, Ադրբեջանի պաշտպանության նախարարը հստակ չի մերժել այն հնարավորությունը, որ իսրայելական օդուժի ինքնաթիռները կարող են վայրէջք կատարել Ադրբեջանում՝ Իրանի միջուկային օբյեկտներին հարվածելուց հետո։ Նա նաև չի բացառել Իսրայելի որոնողափրկարարական խմբերի ներկայությունը Ադրբեջանի տարածքում։ Պաշտոնյան նշել է, որ այդ պայմանները Իսրայելին ավելի հեշտություն կընձեռեն Իրանի վրա հարձակվելու համար։
«Մենք ուշադիր հետևում ենք Իրանի գործողություններին», – ասել է ամերիկյան հետախուզության բարձրաստիճան պաշտոնյան, – «բայց մենք նաև հետևում ենք, թե Իսրայելն ինչ է անում Ադրբեջանի հետ։ Եվ մենք դրանից դժգոհ ենք»։
Իսրայելի և Ադրբեջանի միջև անվտանգության կապերն ավելի խորացան փետրվարին, երբ Ադրբեջանի պաշտպանական արդյունաբերությունը ձեռք բերեց իսրայելական անօդաչու թռչող սարքեր և հակաօդային հրթիռներ 1.6 միլիարդ դոլարի գործարքի շրջանակում։ Այս ամենը տեղի ունեցավ այն ժամանակ, երբ Ադրբեջանի և Իրանի հարաբերություններն ավելի էին վատթարանում։
Անցյալ ամսվա ընթացքում Իրանը բողոքել է Ադրբեջանին՝ պնդելով, որ այդ երկիրը օգնում է Իսրայելին պատրաստվել հարձակման իրանական միջուկային օբյեկտների վրա։ Ադրբեջանը այս մեղադրանքներին պատասխանել է՝ որ դրանք «զրպարտություն» են։
Հոդվածում նշված մեկ այլ աղբյուրի պնդմամբ՝ Իսրայելի և Ադրբեջանի ռազմական գործարքը զայրացրել է Թուրքիայի վարչապետ Ռեջեփ Թայիփ Էրդողանին, հատկապես այն բանից հետո, երբ Թուրքիան չեղարկել է 150 միլիոն դոլար արժողությամբ գործարքը Իսրայելի հետ, որով նախատեսվում էր թուրքական բանակի համար անօդաչու թռչող սարքեր մշակել և արտադրել։
Աղբյուր: Haaretz
