Կիլիկիայի Հայկական Թագավորությունը, Ռուբեն I, (1080-1095թթ.) Փոքրիկ հայկական խաչեր
Source :https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Cilician_Armenia-en.svg
Բագրատունիների թագավորության անկումն ավարտվեց Միջին Ասիայից նոր զավթիչների` սելջուկ-թուրքերի արշավանքներով: Հանդիպելով փոքր դիմադրության թուլացած Բյուզանդիայի կողմից` սելջուկ-թուրքերը տարածվեցին Փոքր Ասիայում, ինչպես նաեւ Հայկական լեռնաշխարհում: Այդ ներխուժումը ստիպեց մեծ քանակությամբ հայերի շարժվել դեպի հարավ` Տավրոսի լեռների կողմը, ավելի մոտ Միջերկրական ծովին, որտեղ էր 1080 թվականին Ռուբենի գլխավորությամբ (Ռուբինյանների արքայատոհմ) նրանք հիմնադրեցին Կիլիկիայի հայկական թագավորությունը: Սերտ հարաբերությունները խաչակիրների եւ Եվրոպայի հետ բերեցին արեւմտաեվրոպական մտքի տարածմանը, ֆեոդալական հասարակարգի հաստատմանը: Կիլիկյան Հայաստանը դարձավ բարոնների, ասպետների եւ գյուղացիների երկիր: Կիլիկիայի դատավորները կրում էին եվրոպական հագուստ: Հայերենի հետ հավասարապես օգտագործվում էին լատիներենն ու ֆրանսերենն օգտագործվում էին մեկտեղ: Կիլիկյան ժամանակաշրջանը համարվում է հայկական լուսավորչականության ոսկե դարը, որը հայտնի է իր զարդանախշերի առատությամբ եւ արեւմտյան մանրանկարների վրա ազդեցությամբ: Կիլիկիայի աշխարհագրական դիրքը Միջերկրական ծովի ափին հնարավորություն ընձեռեց կիլիկյան հայերին ներգրավվել միջազգային առեւտրի մեջ Արեւմտյան Ասիայի եւ Եվրոպայի հետ: Մոտ 300 տարի Կիլիկիայի հայկական թագավորությունը ծաղկում էր, սակայն 1375 թվականին այն անցավ Եգիպտոսի մամլուքներին: Կիլիկիայի վերջին միապետը` Լեւոն 6-րդ թագավորը մահացավ ֆրանսիական Կալե քաղաքում 1393 թվականին, իսկ նրա աճյունը ամփոփված է Սեն-Դենիում (Փարիզի մոտ)` Ֆրանսիայի արքաների դամբարանում:
